De omgevingsvergunning onder de Omgevingswet
Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. Het bestemmingsplan is opgegaan in het omgevingsplan van de gemeente en het Bouwbesluit 2012 is vervangen door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Een aanvraag dien je in via het Omgevingsloket.
Voor bouwen onderscheidt de wet twee activiteiten. De omgevingsplanactiviteit gaat over de ruimtelijke kant: past je plan qua plek, maat, gebruik en uiterlijk binnen het omgevingsplan? De technische bouwactiviteit gaat over de bouwtechnische eisen uit het Bbl, zoals constructieve veiligheid, brandveiligheid en energiezuinigheid. Je kunt voor beide tegelijk of afzonderlijk een vergunning aanvragen.
Belangrijk verschil met vroeger: een vergunning wordt niet meer automatisch verleend als de gemeente te laat beslist. Je kunt de gemeente dan in gebreke stellen; beslist zij daarna nog niet, dan kun je aanspraak maken op een dwangsom en beroep instellen.
Wanneer heb je een omgevingsvergunning nodig?
Of een vergunning nodig is, hangt af van je plan en van het omgevingsplan van je gemeente. Vaak vergunningplichtig zijn:
- Een aanbouw of uitbouw die niet aan de regels voor vergunningvrij bouwen voldoet, bijvoorbeeld aan de voorkant of te groot
- Een dakopbouw of extra bouwlaag
- Een dakkapel aan de voorkant of aan een zijkant die naar de openbare ruimte is gekeerd
- Een verbouwing waarbij je de draagconstructie wijzigt, zoals het weghalen van een dragende muur
- Bouwen aan een rijksmonument; dan is ook een vergunning voor de rijksmonumentenactiviteit nodig
- Het splitsen van een woning of het wijzigen van het gebruik van een pand, als het omgevingsplan dat niet toestaat
Begin met de Vergunningcheck
In het Omgevingsloket kun je per adres een Vergunningcheck doen. De uitkomst is een eerste indicatie en niet in elke gemeente even volledig. Twijfel je, dan toetsen wij je plan aan het omgevingsplan en het Bbl.
Zo verloopt de aanvraag
Toets en vooroverleg
We bekijken welke regels op jouw perceel gelden. Bij twijfel kan een vooroverleg of conceptverzoek bij de gemeente duidelijkheid geven voordat je de formele aanvraag indient.
Tekeningen en bijlagen
We maken de vergunningstekeningen en verzamelen de bijlagen, zoals een constructieberekening, foto's van de bestaande situatie en een materiaal- en kleurenstaat.
Indienen
De aanvraag wordt ingediend via het Omgevingsloket, door jou zelf of door ons met jouw machtiging. Je geeft daarbij ook aan of je de buren of omgeving bij je plan hebt betrokken.
Behandeling
De gemeente toetst de aanvraag. Ontbreken er gegevens, dan krijg je de kans die aan te vullen; de beslistermijn staat zolang stil.
Besluit
Na het besluit treedt de vergunning in werking op de dag na bekendmaking. Belanghebbenden kunnen binnen 6 weken bezwaar maken.
Behandeltermijnen: regulier of uitgebreid
| Reguliere procedure | Uitgebreide procedure | |
|---|---|---|
| Wanneer | De meeste bouwplannen, zoals een aanbouw, dakopbouw of verbouwing | Complexere plannen waarvoor de wet of gemeente deze procedure voorschrijft |
| Beslistermijn | 8 weken na ontvangst van de aanvraag | 6 maanden (ongeveer 26 weken) na ontvangst |
| Verlenging | Eenmaal met maximaal 6 weken | Met maximaal 6 weken |
| Inspraak | Geen zienswijzen vooraf | Ontwerpbesluit ligt ter inzage voor zienswijzen |
| Na het besluit | Bezwaar binnen 6 weken, daarna beroep | Direct beroep bij de rechtbank |
Legeskosten, welstand en participatie
Legeskosten
Voor de behandeling van je aanvraag betaal je leges aan de gemeente. Elke gemeente stelt de hoogte zelf vast in de legesverordening; vaak is het een percentage van de geraamde bouwkosten, met een minimumbedrag. Kijk op de website van je gemeente voor de actuele tarieven, of vraag ons om een inschatting.
Uiterlijk en welstand
Regels over het uiterlijk van bouwwerken staan in het omgevingsplan of in de welstandsnota van de gemeente. In een beschermd stads- of dorpsgezicht, zoals de Amsterdamse binnenstad en Zaandijk, gelden vaak strengere eisen aan materialen, kleuren en detaillering.
Participatie
Bij de aanvraag geef je aan of en hoe je de omgeving hebt betrokken. Voor sommige plannen die afwijken van het omgevingsplan kan de gemeenteraad participatie verplicht stellen.
Nieuwbouw en de Wet kwaliteitsborging
Voor nieuwbouw van een grondgebonden woning (gevolgklasse 1) geldt sinds 2024 de Wet kwaliteitsborging. In plaats van een vergunning voor de technische bouwactiviteit doe je dan een bouwmelding, minimaal 4 weken voor de start, en werk je met een onafhankelijke kwaliteitsborger. Een vergunning voor de omgevingsplanactiviteit kan nog steeds nodig zijn.
Wil je weten of je plan zonder vergunning kan? Lees dan over vergunningvrij bouwen. Voor de tekeningen zelf kun je terecht bij onze dienst bouwtekening laten maken, en voor de uitvoering van een dakopbouw of uitbouw staan we ook klaar.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het aanvragen van een omgevingsvergunning?
Bij de reguliere procedure beslist de gemeente binnen 8 weken, met een mogelijke verlenging van 6 weken. Reken daarnaast op 1 tot 2 weken voor de tekeningen. Vraagt de gemeente om aanvullende gegevens, dan staat de termijn tijdelijk stil.
Wat kost een omgevingsvergunning?
De leges verschillen per gemeente en zijn vaak een percentage van de bouwkosten, met een minimumbedrag. Daarnaast betaal je voor tekeningen en eventueel een constructieberekening. De actuele legestarieven vind je in de legesverordening van je gemeente.
Wat gebeurt er als de gemeente niet op tijd beslist?
Onder de Omgevingswet wordt de vergunning dan niet automatisch verleend. Je kunt de gemeente schriftelijk in gebreke stellen; beslist zij binnen twee weken daarna nog niet, dan heb je recht op een dwangsom en kun je direct beroep instellen bij de rechter.
Mag ik al bouwen als de bezwaartermijn nog loopt?
De vergunning treedt in de regel in werking op de dag na bekendmaking, dus juridisch mag je dan beginnen. Wordt er binnen 6 weken bezwaar gemaakt en wordt de vergunning later herroepen, dan bouw je wel op eigen risico.
Wat is het verschil tussen een bestemmingsplan en een omgevingsplan?
Het omgevingsplan vervangt sinds 1 januari 2024 het bestemmingsplan en bundelt ook andere gemeentelijke regels over de fysieke leefomgeving. De oude bestemmingsplannen gelden voorlopig als onderdeel van het omgevingsplan.
